Veranderende tijden vragen om veranderende leef- en woonscenario’s. Shelling is een project waarbij een nomadische woonwijze is ontwikkeld voor minder of wisselend locatiegebonden doelgroepen als Yuppen, Dinkies en empty nest gezinnen. Hiervoor zijn schepen en woningen op een dusdanige manier gecombineerd dat met behoud van thuisgevoel en ruimtelijke ervaring nomaditeit wordt gecreëerd. Dit resulteert in een nieuwe typologie met een eigen identiteit.
In de materialisering komt de combinatie van scheeps- en woningbouw ook terug: het betreft een productiemethode van een glasvezelcement sandwich.
Naast het ontwerp van drie typen shellings beslaat het project het ontwerp van een landelijke en een stedelijke locatie waar de shellings plaats kunnen nemen. Daarbij krijgt de ontmoeting tussen tijdelijk en permanent meerwaarde voor beide partijen.

Nederland en de Nederlanders veranderen. We worden mobieler, ouder, meer identiteitsbewust. Nederland wordt voller en vooral natter. Deze nieuwe leefwijzen en omstandigheden bieden kansen voor nieuwe woonvormen. Één van die mogelijkheden is om nomadische waterwoningen te ontwikkelen.
Dit heeft potentie om de volgende redenen: de grijze golf komt er aan, en zal minder of stoppen met werken. Het bedrijfsleven vraagt meer flexibiliteit van werknemers: bedrijven verhuizen en werken steeds meer in korte dienstverbanden. Bijzondere woonvormen beantwoorden aan de behoefte om te onderscheiden.
Water is bij uitstek geschikt voor nomadisch wonen omdat over water grotere objecten zich kunnen verplaatsen dan over de weg, het mogelijk is om zeer veel verschillende omgevingen te bereiken en de druk op het netwerk veel kleiner is dan op het wegennet.
Essentieel voor het slagen van deze niet sedentaire woonvorm zijn een aantal elementen: de shelling zal een vergelijkbaar wooncomfort, beleving, ruimte en thuisgevoel moeten leveren als een conventionele woning. Mobiliteit moet eenvoudig zijn, zodat de drempel om te verplaatsen zo laag mogelijk is. Er moeten locaties worden gecreëerd voor deze woningen waar voor zowel bewoners van de shellings als omgeving een meerwaarde ontstaat, en dus deze woonvorm ook als aanwinst voor omgeving wordt ervaren.

Het afstudeerproject omvat drie typen shellings en twee locaties. Shelling is een samentrekking van ship & dwelling, maar heeft ook de worden shelter (bescherming) en shell (schil, huid) in zich. Dat geeft ook aan waar het zwaartepunt van het ontwerp ligt: de woning is een robuuste maar plooibare, aanpasbare intermediair tussen de bewoners en hun omgeving. Omdat de woning niet plaatsgebonden is, maar wel een thuis moet zijn, geeft het de bewoners geborgenheid. Dit komt naar voren in de vormgeving, maar ook in de materialisering. De shellings worden opgebouwd uit een sandwich met een kern van brandveilig, vorm- en drukvast isolatiemateriaal (PIR schuim) waarover lagen glasvezelcement worden gespoten. Dit levert een constructie op die veilig is (dubbelschalig, positief drijfvermogen), onderhoudsvrij en een robuuste uitstraling heeft.
Shelling type I is ontwikkeld voor één persoon, met tijdelijk gebruik door twee personen ingedachte. Door de split-level indeling en inkaderingen zijn de relaties tussen omgeving en gebruiker verschillend, afhankelijk van de ruimte waar men zich in bevind. De bewoner heeft invloed op de relatie met de omgeving door de positionering van de shelling te veranderen en het loopgedeelte te openen of te sluiten. Met dit loopgedeelte is het ook mogelijk om shellings aan elkaar te koppelen, zodat de shellings een zelfstandige leefomgeving kunnen creëren, of shellings te ontsluiten die niet direct aan de kade liggen. Type II is ruimtelijk vergelijkbaar aan type I, is echter groter, bedoeld voor twee personen, en biedt de mogelijkheid een auto aan boord te parkeren.
Type III heeft een vrij indeelbare plattegrond, waardoor bewoners hun woning aan kunnen passen aan de omgeving waar ze op dat moment verblijven. Om dit zo eenvoudig mogelijk te maken zijn per functie de benodigdheden, een wand, en de opslag gecombineerd tot één geheel. Hierdoor is het makkelijk bijvoorbeeld het bureau te verplaatsen, omdat de kast met boeken mee verplaatst. Door de positionering van de wand kan de privacy worden bepaald.
Voor alle drie de shellings geldt dat ze zichzelf kunnen verplaatsen met behulp van twee voortstuwingsunits, die zo zijn geplaatst dat de shelling droog kan vallen. Afmeren wordt gedaan met behulp van spudpalen, dat zijn palen die in de bodem gedreven worden op de plaats waar men wil verblijven. De combinatie van beide systemen maakt het mogelijk om eenvoudig de oriëntatie van de woning te wijzigen. Naast deze voortstuwings- en afmeervoorzieningen zijn er voorzieningen aan boord om enige dagen onafhankelijk van nuts voorzieningen te verblijven waar men maar wil.
Na deze dagen zal men weer aan willen sluiten op de nuts voorzieningen, en dus ligplaats nemen op een daarvoor bestemde plaats. De shellings zullen dus geregeld onderdeel uitmaken van een grotere structuur, in stad of op platteland.
Doordat deze woningen niet permanent gebonden zijn aan deze locaties is het mogelijk meerdere functies te plaatsen in één gebied die anders niet samen zouden kunnen bestaan. In Breda, dat model heeft gestaan als stedelijk gebied, zijn er ontwikkelingen om een oud havengebied her te ontwikkelen. Één deel daarvan is een nieuw ‘kasteel’ voor Breda. Het binnengebied daarvan kent twee verschillende programma’s: een dagelijks gebruik, en een evenementenfunctie. Dit is goed te combineren met behulp van de shellings. Door ligplaatsen te creëren voor de shellings wordt het plein opgedeeld in kleinere stedelijk ruimtes waar het dagelijks gebruik vorm kan krijgen. Tijdens een evenement wordt een deel van het plein leeggepompt, en zullen de shellings elders gaan liggen. Er ontstaat dan een grote stedelijke binnenruimte voor evenementen.
In een landelijk gebied is een vergelijkbaar dubbel gebruik mogelijk. Gebieden die als noodoverloopgebied zijn aangeduid, kunnen toch bewoont worden, en in het geval van hoog water kunnen de shellings elders een ligplaats zoeken. Dit scenario is uitgewerkt voor de overdiepse polder ten noorden van waalwijk, tussen Bergsche en oude Maas.
De potentie om nomadisch te wonen op water is zeer wel aanwezig. Vanuit de doelgroepen is ook enthousiast gereageerd op het idee. Voor vele zijn de voordelen van verplaatsen zonder verhuizen evident, en het idee uitdagend om te wonen op locaties waar dat anders niet mogelijk zou zijn. Technisch zijn er nog een aantal problemen, maar deze lijken niet onoverkomelijk. In het zoeken naar optimale functiemenging zijn er nog veel mogelijkheden die onderzocht kunnen worden.


atelier Dutch Dressing

artikel Dutch Dressing, Jan Westra
De Bloemenbuurt in tweede bloei, Jeroen Verest
Built to Last, Teun Spruijt

ontwerp datum	14 jan 2006
diploma sinds	28 feb 2006
categorie	Dutch Dressing (graduation)
opleiding	Technische Universiteit Eindhoven
commissie	Prof. Ir. J. Westra Prof. Dr. Ir. J.J.N. Lichtenberg Ir. M.H.P.M. Willems
8.5 - 6 stemmen -